Jasność i barwa gwiazd
Dlaczego gwiazdy różnią się jasnością i kolorem, czym jest wielkość gwiazdowa i jak barwa zdradza temperaturę.
Jasność: wielkość gwiazdowa
Astronomowie mierzą jasność w wielkościach gwiazdowych, na skali odziedziczonej po starożytnych: mniejsza liczba to jaśniejsza gwiazda. Każdy stopień to około 2,5 raza, więc 5 wielkości to dokładnie 100 razy. Syriusz ma −1,46, Gwiazda Polarna około 2, a z ciemnego miejsca widać gwiazdy do 6 mag. W mieście granica bywa przy 3.
To, jak jasna wydaje się gwiazda, zależy od dwóch rzeczy: jej prawdziwej jasności i odległości. Deneb wygląda na słabszego od Wegi, ale jest oddalony o około 2600 lat świetlnych i w rzeczywistości dziesiątki tysięcy razy jaśniejszy od Słońca.
Barwa: temperatura
Spójrz na Oriona: Betelgeza (u góry po lewej) świeci pomarańczowoczerwono, Rigel (na dole po prawej) biało-niebiesko. Barwa wskazuje temperaturę powierzchni:
- czerwona: około 3000 °C (Betelgeza, Antares)
- pomarańczowa: 4000 °C (Arktur, Aldebaran)
- żółta: 5500 °C (Słońce, Kapella)
- biała: 9000 °C (Wega, Syriusz)
- biało-niebieska: 12 000 °C i więcej (Rigel, Spika)
Dla oka barwy są subtelne; lornetka lekko rozogniskowana wyraźniej je pokazuje. Porównaj je na liście jasnych gwiazd.