Słownik nocnego nieba

Krótkie, rzetelne definicje. Jeśli za słowem stoi lekcja, kliknij link.

Asteryzm: Znany układ gwiazd, który nie jest oficjalnym gwiazdozbiorem, np. Wielki Wóz lub Trójkąt Letni. →
Bz: Składowa północ–południe pola magnetycznego niesionego przez wiatr słoneczny. Silnie południowe (ujemne) Bz wpuszcza energię do magnetosfery i zasila zorze.
CME: Koronalny wyrzut masy: obłok plazmy słonecznej o masie miliarda ton. Gdy po 1–4 dniach uderzy w Ziemię, może wywołać silną burzę geomagnetyczną.
Ekliptyka: Roczna droga Słońca po niebie. Księżyc i planety zawsze trzymają się blisko niej, dlatego przechodzą przez gwiazdozbiory zodiakalne.
Elongacja: Kąt między planetą a Słońcem widziany z Ziemi. Merkurego i Wenus najłatwiej dostrzec w największej elongacji. →
Indeks Kp: Skala 0–9 globalnych zaburzeń geomagnetycznych mierzona co trzy godziny. Wyższy Kp przesuwa zorzę dalej od biegunów. →
Okołobiegunowy: Gwiazda lub gwiazdozbiór, który na Twojej szerokości nigdy nie zachodzi, bo krąży wystarczająco blisko bieguna niebieskiego. →
Opozycja: Gdy planeta zewnętrzna znajduje się na niebie naprzeciw Słońca: wschodzi o zachodzie Słońca, jest widoczna całą noc i najjaśniejsza. →
Owal zorzowy: Pierścień wokół każdego bieguna magnetycznego, gdzie zwykle świeci zorza. Podczas burz rozszerza się w stronę równika. →
Precesja: Powolne chybotanie osi Ziemi w cyklu około 26 000 lat. Zmienia, która gwiazda jest gwiazdą biegunową, i przesuwa zodiak. →
Radiant: Punkt na niebie, z którego zdają się wylatywać meteory roju. Od niego pochodzi nazwa: Perseidy wylatują z Perseusza. →
Rok świetlny: Odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku: około 9,46 biliona km. To miara odległości, nie czasu.
Skala G: Skala burz NOAA: od G1 (słaba, Kp 5) do G5 (ekstremalna, Kp 9). →
Superpełnia: Pełnia w pobliżu perygeum, najbliższego punktu orbity. Księżyc wydaje się wtedy do ok. 14% większy i 30% jaśniejszy niż w najdalszym punkcie. →
Terminator: Granica dnia i nocy na Księżycu lub planecie. Kratery wzdłuż niej rzucają długie cienie i najwyraźniej widać je w lornetce. →
Wielkość gwiazdowa: Jasność na odwróconej skali logarytmicznej: mniej znaczy jaśniej, a 5 wielkości to czynnik 100. Syriusz ma −1,5, najsłabsze gwiazdy widoczne gołym okiem około 6. →
Wysokość i azymut: Wysokość to kąt nad horyzontem (0–90°), azymut to kierunek kompasu (0° północ, 90° wschód). Pięść na wyciągnięcie ręki to około 10°.
Zenit: Punkt dokładnie nad głową (wysokość 90°). Przeciwny punkt, pod stopami, to nadir.
ZHR: Zenitalna liczba godzinna: meteory na godzinę, które jeden obserwator widziałby przy idealnie ciemnym niebie i radiancie w zenicie. Rzeczywiste liczby są niższe. →
Zmierzch: Czas, gdy Słońce jest pod horyzontem, ale wciąż rozświetla niebo: cywilny (do −6°), żeglarski (do −12°) i astronomiczny (do −18°). Pełna ciemność zaczyna się poniżej −18°.